BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej, gromadzi historię kredytową klientów indywidualnych i firm. Nie jest „czarną listą” ani rejestrem samych dłużników. Trafiają do niego zarówno informacje o terminowych spłatach, jak i o opóźnieniach w regulowaniu kredytów, pożyczek, kart kredytowych czy limitów.
Czym jest BIK?
BIK to instytucja utworzona przez banki i Związek Banków Polskich, działająca na podstawie przepisów Prawa bankowego. Jej zadaniem jest zbieranie, przechowywanie i udostępnianie informacji o zobowiązaniach kredytowych oraz sposobie ich spłaty.
Historia kredytowa obejmuje między innymi kredyty gotówkowe i hipoteczne, zakupy ratalne, karty kredytowe, limity w rachunku, pożyczki, a także niektóre zakupy z odroczoną płatnością, czyli BNPL. BIK może zawierać dane dotyczące zobowiązań wobec banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych.
Do bazy trafiają dane pozytywne, gdy raty są regulowane terminowo, oraz negatywne, gdy pojawiają się opóźnienia. Według informacji BIK zdecydowana większość danych dotyczy prawidłowej spłaty zobowiązań, dlatego utożsamianie Biura Informacji Kredytowej z „listą dłużników” jest błędne. Rejestry BIG, takie jak BIG InfoMonitor, dotyczą innego rodzaju informacji, na przykład zaległych rachunków lub faktur.
Jak powstaje historia kredytowa?
Dane do BIK przekazują instytucje finansowe. Dzieje się to nie tylko po udzieleniu kredytu, lecz także w związku ze złożeniem wniosku o produkt kredytowy. Proces można przedstawić w kilku etapach:
- Złożenie wniosku – bank lub inna instytucja współpracująca z BIK przekazuje informację o zapytaniu dotyczącym klienta.
- Udzielenie zobowiązania – po podpisaniu umowy kredytodawca przekazuje dane o rodzaju produktu, jego wysokości, liczbie rat i innych warunkach.
- Raportowanie spłat – instytucja informuje BIK, czy raty są regulowane zgodnie z harmonogramem, czy występują opóźnienia.
- Aktualizacja danych – informacje są uzupełniane w trakcie spłaty, a także po całkowitym uregulowaniu lub zmianie zobowiązania.
W ten sposób w BIK powstaje zapis zachowania kredytowego. Bank nie otrzymuje jednak decyzji gotowej do zastosowania. BIK przekazuje dane, a decyzję o przyznaniu kredytu podejmuje konkretna instytucja na podstawie własnej analizy, między innymi dochodów, wydatków, obecnych zobowiązań i historii spłat.
Jak długo dane są przetwarzane w BIK?
Okres przetwarzania zależy od rodzaju informacji i sytuacji związanej ze spłatą. W czasie trwania umowy dane o zobowiązaniu są przekazywane i aktualizowane. Po jej zakończeniu obowiązują różne zasady dla informacji pozytywnych i negatywnych.
| Rodzaj danych | Okres przetwarzania | Wymagana zgoda |
|---|---|---|
| Terminowe spłaty | Przez czas trwania zobowiązania, a po jego spłacie zgodnie z udzieloną zgodą | Tak, jeśli dane mają być udostępniane po spłacie |
| Opóźnienia spełniające warunki ustawowe | Do 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania | Nie, jeśli opóźnienie przekroczyło 60 dni i klient został wcześniej poinformowany |
| Dane do celów statystycznych | Do 12 lat od wygaśnięcia zobowiązania | Nie, ponieważ dane nie wpływają na ocenę historii kredytowej |
Pozytywne informacje o spłaconym kredycie mogą być dalej przetwarzane, jeśli klient wyraził na to zgodę. Dzięki temu terminowo regulowane zobowiązania mogą być widoczne jako element historii kredytowej także po zakończeniu umowy.
Reguła pięciu lat nie dotyczy każdego opóźnienia. Bez zgody klienta dane o negatywnej historii mogą być przetwarzane, gdy opóźnienie przekroczyło 60 dni, a od poinformowania klienta przez instytucję o zamiarze dalszego przetwarzania danych minęło co najmniej 30 dni. Okres pięciu lat liczy się od dnia wygaśnięcia zobowiązania, a nie od momentu wystąpienia pierwszego opóźnienia.
Przetwarzanie danych do celów statystycznych nie oznacza, że bank widzi je jako aktualną negatywną historię klienta. Takie dane służą analizom i nie wpływają na ocenę konkretnego wniosku kredytowego.
Dlaczego BIK ma znaczenie dla klienta?
Banki sprawdzają historię kredytową przy analizie wniosku o kredyt, pożyczkę, kartę kredytową czy limit. Mogą również wykorzystywać informacje z BIK podczas okresowej oceny klientów, którzy już korzystają z finansowania, albo przy przygotowywaniu określonych ofert.
Na historię kredytową wpływa przede wszystkim terminowość spłat. Dane z BIK mogą być użyte do wyliczenia oceny punktowej, czyli scoringu. Jest to wskaźnik szacujący ryzyko związane z terminową spłatą zobowiązania. Nie jest on jednak samodzielną decyzją kredytową i nie przesądza automatycznie o przyznaniu lub odmowie finansowania.
Banki mogą sprawdzać BIK między innymi w następujących sytuacjach:
- przy rozpatrywaniu wniosku o kredyt lub pożyczkę,
- przy wniosku o kartę kredytową albo limit w rachunku,
- w ramach okresowej oceny klienta już korzystającego z kredytu,
- przed przedstawieniem wybranej oferty finansowej.
Pozytywna historia nie gwarantuje kredytu, ale dostarcza bankowi informacji o wcześniejszej terminowości spłat. Z kolei opóźnienia mogą wpłynąć na ocenę ryzyka, choć ostateczne znaczenie konkretnego wpisu zależy od polityki i analizy danej instytucji.
Czy można „wyczyścić” BIK?
Nie da się legalnie usunąć prawdziwych i prawidłowo przekazanych danych tylko dlatego, że są niekorzystne. Możliwa jest natomiast korekta informacji błędnych, nieaktualnych lub przekazanych bez podstawy.
Firmy obiecujące szybkie „czyszczenie BIK” często wykorzystują obawy klientów. BIK nie może samodzielnie zmienić prawidłowych danych przekazanych przez bank lub inną instytucję. Jeśli wpis zawiera błąd, wniosek o wyjaśnienie lub korektę należy skierować przede wszystkim do podmiotu, który przekazał informację. To on przekazuje do BIK ewentualną zmianę.
W praktyce korekta może dotyczyć na przykład nieprawidłowej kwoty, błędnego statusu zobowiązania albo informacji o opóźnieniu, które faktycznie nie wystąpiło. Sama spłata zaległości nie powoduje automatycznego usunięcia prawdziwej historii opóźnienia, jeśli zostały spełnione warunki dalszego przetwarzania danych.
BIK jest więc bazą historii kredytowej, a nie instytucją przyznającą finansowanie. Dla klienta najważniejsze są kompletność danych, terminowa spłata zobowiązań i świadomość, że decyzję kredytową zawsze podejmuje bank lub inny kredytodawca.



