Formalny rachunek rodzinny, nazywany potocznie kontem socjalnym, znajdziesz przede wszystkim w wybranych bankach spółdzielczych. Jeśli nie masz dostępu do takiej placówki, możesz otworzyć zwykły ROR i przeznaczyć go wyłącznie na świadczenia chronione przed egzekucją. Ochronę daje jednak źródło pieniędzy i przestrzeganie zasad, a nie sama nazwa rachunku.

W jakim banku założyć konto rodzinne?

Rachunek rodzinny jest szczególnym rodzajem konta przeznaczonym do przyjmowania świadczeń niepodlegających egzekucji. Formalne zasady jego prowadzenia określa art. 52a Prawa bankowego. Rachunek powinien być bezpłatny w zakresie otwarcia, prowadzenia, wydania karty i wypłat przewidzianych w ustawie.

Takiego produktu nie oferują powszechnie największe banki komercyjne. W praktyce należy szukać go w lokalnych bankach spółdzielczych. Przykładem instytucji, która informuje o rachunku rodzinnym w swojej ofercie, jest SBR Bank. Dostępność produktu, wymagane dokumenty i funkcje rachunku mogą jednak zależeć od konkretnej placówki, dlatego przed wizytą trzeba potwierdzić aktualne warunki.

Bank spółdzielczy może wymagać dowodu osobistego oraz dokumentu potwierdzającego przyznanie świadczenia i numer rachunku instytucji, która będzie je wypłacać. Rachunek rodzinny jest prowadzony dla jednej osoby i nie powinien być używany jak zwykłe konto do codziennych wpływów.

Dlaczego zwykły rachunek może nie wystarczyć?

Świadczenia socjalne są chronione przed egzekucją na podstawie przepisów, w tym art. 833 § 6 i 7 Kodeksu postępowania cywilnego. Problem pojawia się wtedy, gdy na jednym ROR-ze mieszają się świadczenia, wynagrodzenie, przelewy od bliskich i wpłaty gotówkowe. Przy zajęciu bank może zablokować środki, a ustalenie ich pochodzenia wymaga później przedstawienia dokumentów i wyjaśnień.

Na rachunek rodzinny mogą trafiać wyłącznie pieniądze z chronionych źródeł. W zależności od podstawy wypłaty są to między innymi:

  • świadczenie wychowawcze 800+;
  • świadczenia rodzinne i dodatki rodzinne;
  • świadczenia z pomocy społecznej;
  • świadczenia z funduszu alimentacyjnego i świadczenia wypłacane w razie bezskuteczności egzekucji alimentów;
  • zasiłki dla opiekunów, dodatki pielęgnacyjne, porodowe i świadczenia dla sierot zupełnych;
  • świadczenia integracyjne oraz inne świadczenia wskazane w przepisach o egzekucji.

Nie należy utożsamiać wszystkich alimentów z jednym źródłem. Świadczenie wypłacane z funduszu alimentacyjnego może korzystać z ochrony, ale alimenty przelewane prywatnie przez drugiego rodzica wymagają odrębnej oceny. Taki przelew może zostać potraktowany jako zwykły wpływ, a nie świadczenie obsługiwane przez instytucję publiczną.

Rachunek rodzinny czy zwykły ROR?

Wybór zależy głównie od dostępności banku spółdzielczego i możliwości utrzymania osobnego rachunku. Rachunek rodzinny jest produktem ustawowo przeznaczonym do świadczeń socjalnych. Zwykły ROR nie zyskuje automatycznie takiego statusu, ale można ograniczyć ryzyko przez wyraźne wskazanie komornikowi, że służy wyłącznie do obsługi chronionych wpływów.

Cecha Rachunek rodzinny w banku spółdzielczym Zwykły ROR w banku komercyjnym
Dostępność Oferują go wybrane banki spółdzielcze, a lista placówek może się zmieniać. Można go otworzyć w większości banków, często także przez internet.
Podstawa ochrony Specjalny charakter rachunku i wpływy z chronionych świadczeń. Ochrona konkretnych świadczeń na podstawie przepisów, połączona z dokumentacją i zgłoszeniem rachunku.
Opłaty Otwarcie i prowadzenie rachunku rodzinnego są wolne od opłat na zasadach określonych w art. 52a Prawa bankowego. Obowiązuje standardowa tabela opłat danego banku.
Ryzyko pomyłki Mniejsze, jeśli konto jest używane wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem. Większe, zwłaszcza gdy na rachunku pojawiają się także prywatne pieniądze.

Nie należy traktować zwykłego ROR-u jako konta całkowicie odpornego na zajęcie. Zgłoszenie rachunku komornikowi ułatwia wykazanie, że znajdują się na nim wyłącznie świadczenia chronione, ale nie tworzy nowego rodzaju rachunku przewidzianego w Prawie bankowym.

Jak zabezpieczyć konto w banku komercyjnym?

Jeżeli w okolicy nie ma banku spółdzielczego oferującego rachunek rodzinny, możesz zastosować rozwiązanie zastępcze. Najważniejsze jest oddzielenie świadczeń od pensji i pozostałych pieniędzy.

  1. Załóż nowe konto – wybierz ROR, na którym wcześniej nie było innych wpływów. Nie podawaj tego numeru pracodawcy i nie używaj go do prywatnych rozliczeń.
  2. Przekieruj świadczenia – przekaż numer rachunku instytucjom wypłacającym 800+, zasiłki lub inne świadczenia objęte ochroną.
  3. Zbierz dokumenty – zachowaj decyzje o przyznaniu świadczeń, zaświadczenia z urzędu i potwierdzenia przelewów. Przydadzą się, gdy bank lub komornik zakwestionuje pochodzenie pieniędzy.
  4. Poinformuj komornika na piśmie – podaj numer rachunku, nazwę banku oraz informację, że konto służy wyłącznie do obsługi świadczeń niepodlegających egzekucji na podstawie art. 833 KPC.
  5. Kontroluj historię konta – po każdym wpływie sprawdzaj, czy pochodzi on od właściwej instytucji. Nie przyjmuj na ten rachunek przelewów od rodziny i nie wpłacaj gotówki.

W piśmie do komornika powinny znaleźć się dane dłużnika, sygnatura sprawy, numer rachunku, nazwa banku oraz lista świadczeń, które mają na niego wpływać. Możesz napisać, że rachunek jest przeznaczony wyłącznie do obsługi świadczeń zwolnionych spod egzekucji i wnieść o niewszczynanie lub cofnięcie zajęcia w zakresie tych środków.

Wpłata wynagrodzenia, emerytury, renty, prywatnych alimentów, przelewu od bliskiej osoby albo gotówki może zniszczyć przejrzystość rachunku. Wtedy trudniej wykazać, które pieniądze pochodzą ze źródła chronionego, a które mogą podlegać egzekucji. Najbezpieczniej traktować takie konto jako zamknięty kanał dla świadczeń publicznych.

Co zrobić, gdy komornik mimo wszystko zajmie środki?

Najpierw skontaktuj się z bankiem i komornikiem, przekazując wyciąg oraz dokumenty potwierdzające pochodzenie pieniędzy. W piśmie wskaż, że zajęte kwoty pochodzą ze świadczeń wymienionych w art. 833 § 6 i 7 KPC. W przypadku rachunku rodzinnego dołącz także potwierdzenie jego szczególnego przeznaczenia.

Brak reakcji albo utrzymywanie zajęcia mimo przedstawienia dowodów może uzasadniać skargę na czynności komornika. Termin i sposób jej wniesienia zależą od konkretnej czynności, dlatego przy większej kwocie lub sporze warto skonsultować dokumenty z prawnikiem albo bezpłatnym punktem pomocy prawnej.

Konto rodzinne nie usuwa długu i nie zatrzymuje całej egzekucji. Jego funkcją jest zabezpieczenie pieniędzy przeznaczonych na utrzymanie rodziny. Najbezpieczniejsza ścieżka to rachunek rodzinny w banku spółdzielczym, a gdy nie jest dostępny, osobny ROR używany wyłącznie do chronionych świadczeń i zgłoszony komornikowi.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani finansowej. W indywidualnej sprawie dotyczącej egzekucji komorniczej warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej.