KPO nie jest ani wyłącznie pożyczką, ani wyłącznie dotacją. To program mieszany, w którym Polska korzysta z obu form finansowania. Część środków jest bezzwrotna, a pozostała część ma postać nisko oprocentowanych pożyczek, które państwo będzie spłacać w długim terminie.

Ile dotacji, a ile pożyczek obejmuje KPO?

Łączna pula przyznana Polsce w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności wynosi około 59,8 mld euro. Z tej kwoty około 25,27 mld euro stanowią dotacje, natomiast 34,54 mld euro to pożyczki. Oznacza to, że część zwrotna obejmuje około 58 proc. całego polskiego KPO.

Rodzaj wsparcia Kwota Zwrotność
Dotacje około 25,27 mld euro Bezzwrotne, o ile środki zostaną wykorzystane zgodnie z warunkami programu
Pożyczki około 34,54 mld euro Zwrotne, spłacane przez państwo
Łącznie około 59,8 mld euro Połączenie wsparcia bezzwrotnego i zwrotnego

Pożyczki z KPO są preferencyjne, czyli nisko oprocentowane. Ich warunki wynikają między innymi z tego, że Komisja Europejska pozyskuje środki na rynkach jako emitent wspólnych europejskich obligacji. Nie zmienia to jednak ich podstawowej cechy – pożyczony kapitał trzeba zwrócić.

Na co przeznaczane są pieniądze z KPO?

KPO jest krajowym planem finansowanym z europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Jego zadaniem jest wsparcie inwestycji i reform wzmacniających gospodarkę po kryzysie wywołanym pandemią oraz zwiększających jej odporność na przyszłe zagrożenia.

Środki są kierowane przede wszystkim na:

  • Zieloną transformację – rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawę efektywności energetycznej i ograniczanie emisyjności gospodarki.
  • Transformację cyfrową – cyfryzację przedsiębiorstw, administracji, szkół i usług publicznych.
  • Ochronę zdrowia – modernizację placówek, rozwój infrastruktury medycznej i cyfrowych usług zdrowotnych.
  • Odporność i konkurencyjność gospodarki – inwestycje, które mają poprawić zdolność firm i instytucji do reagowania na kryzysy.

Wypłaty zależą od realizacji uzgodnionych reform i inwestycji, określanych jako kamienie milowe. Komisja Europejska zatwierdza wnioski o płatność i monitoruje wykonanie warunków programu.

Kto spłaca pożyczki z KPO?

Dotacji nie trzeba zwracać, pod warunkiem prawidłowej realizacji przedsięwzięć i spełnienia zasad programu. Pożyczki są natomiast długiem państwa. Ich spłata obciąża budżet publiczny, a więc pośrednio również podatników.

Spłata ma zostać rozłożona na wiele lat i zakończyć się najpóźniej w 2058 roku. Dlatego określenie KPO jako „czystej pożyczki” jest nieprawidłowe, podobnie jak przedstawianie całego programu jako bezzwrotnej pomocy. Prawidłowa odpowiedź brzmi: KPO łączy dotacje i pożyczki, przy czym w przypadku Polski większa część środków ma charakter zwrotny.