Zwrot prowizji za wcześniejszą spłatę przysługuje co do zasady przy umowach kredytowych zawartych od 18 grudnia 2011 r. w przypadku kredytu konsumenckiego oraz od 22 lipca 2017 r. w przypadku kredytu hipotecznego. Kwota zwrotu obejmuje koszty przypadające na okres, o który skrócono umowę.
Od kiedy przysługuje zwrot prowizji?
Decydująca jest data zawarcia umowy, a nie dzień wcześniejszej spłaty. Przy kredycie konsumenckim podstawę stanowi art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązujący w obecnym kształcie od 18 grudnia 2011 r. Przy kredycie hipotecznym zastosowanie ma art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym, dotyczący umów zawartych od 22 lipca 2017 r.
Warunkiem jest wcześniejsza spłata całości kredytu albo taka częściowa spłata, która faktycznie skróciła okres obowiązywania umowy. Samo obniżenie raty przy pozostawieniu pierwotnego terminu zakończenia kredytu może nie wystarczyć do żądania zwrotu kosztów.
Daty graniczne dla poszczególnych kredytów
| Typ kredytu | Data zawarcia umowy | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Kredyt konsumencki | Od 18.12.2011 r. | Art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim |
| Kredyt hipoteczny | Od 22.07.2017 r. | Art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym |
W przypadku starszych umów kredytu konsumenckiego lub hipotecznego możliwość dochodzenia zwrotu może zależeć od dodatkowych okoliczności. Sama data wcześniejszej spłaty nie zastępuje wymogu sprawdzenia, kiedy podpisano umowę i jakie przepisy miały wtedy zastosowanie.
Na czym polega proporcjonalny zwrot prowizji?
Zwrot nie musi obejmować całej prowizji. Bank powinien rozliczyć tę część kosztów, która dotyczy okresu przypadającego po wcześniejszej spłacie. Im większa część umówionego okresu pozostała do końca, tym wyższa może być kwota rozliczenia.
Znaczenie dla tej interpretacji ma wyrok TSUE z 11 września 2019 r. w sprawie C-383/18. Trybunał przyjął, że obniżenie całkowitego kosztu kredytu może obejmować nie tylko odsetki, ale także koszty poniesione jednorazowo, w tym prowizję, jeżeli są związane z okresem trwania umowy.
Przy ocenie prawa do zwrotu trzeba sprawdzić przede wszystkim:
- Datę zawarcia umowy – od niej zależy zastosowanie właściwych przepisów.
- Rodzaj zobowiązania – inne podstawy prawne dotyczą kredytu konsumenckiego i hipotecznego.
- Sposób spłaty – spłata musi skracać okres obowiązywania umowy, a nie tylko zmniejszać wysokość raty.
- Rodzaj kosztu – rozliczeniu podlegają koszty związane z okresem, o który skrócono umowę.
W uproszczeniu bank może ustalić współczynnik zwrotu jako stosunek liczby dni pozostałych do końca umowy po wcześniejszej spłacie do całkowitej liczby dni przewidzianych w harmonogramie. Następnie ten współczynnik odnosi się do kwoty prowizji. Dokładne rozliczenie zależy jednak od umowy i sposobu zaksięgowania kosztów.
Jak odzyskać prowizję po spłacie kredytu?
Bank może dokonać zwrotu automatycznie, ale nie jest to regułą we wszystkich przypadkach. Po całkowitej spłacie warto sprawdzić, czy środki zostały rozliczone, a gdy nie – złożyć wniosek. Procedura zwykle wygląda następująco:
- Sprawdź datę zawarcia umowy, rodzaj kredytu oraz dokument potwierdzający wcześniejszą spłatę.
- Skontaktuj się z bankiem i ustal, czy zwrot jest realizowany automatycznie, czy wymaga dyspozycji.
- Złóż wniosek, podając swoje dane, numer umowy oraz numer rachunku, na który ma trafić rozliczenie.
- Wskaż podstawę żądania, czyli art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim albo art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym, a w sprawach kredytów konsumenckich także wyrok TSUE C-383/18.
- Zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku i odpowiedź banku.
Jeżeli bank odmówi albo przedstawi wyliczenie, którego nie potrafisz zweryfikować, porównaj je z harmonogramem i dokumentami kredytowymi. Przy bardziej złożonych umowach pomoc specjalisty może ułatwić ocenę, czy rozliczenie uwzględnia wszystkie koszty podlegające proporcjonalnemu zwrotowi.
Czy roszczenie o zwrot prowizji może się przedawnić?
Tak. W przypadku roszczeń konsumenta podstawowy termin przedawnienia wynosi obecnie co do zasady 6 lat, przy czym sposób obliczenia terminu zależy między innymi od daty wymagalności roszczenia i przepisów przejściowych. Przy starszych sprawach znaczenie może mieć wcześniejszy, 10-letni termin. Zwykłe wysłanie wezwania do zapłaty nie zawsze przerywa bieg przedawnienia, dlatego przy dawnej spłacie warto szybko skonsultować sytuację prawną.
Najprostsza weryfikacja polega na zestawieniu daty podpisania umowy z właściwą datą graniczną, a następnie sprawdzeniu, czy wcześniejsza spłata rzeczywiście skróciła okres kredytowania. Jeżeli oba warunki są spełnione, można żądać proporcjonalnego rozliczenia prowizji.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.



