Przelew split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), polega na automatycznym rozdzieleniu zapłaty za fakturę VAT na kwotę netto i VAT. Netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a podatek VAT na powiązany z nim rachunek VAT. Mechanizm dotyczy rozliczeń B2B i może być dobrowolny albo obowiązkowy.
Na czym polega split payment?
MPP stosuje się przy płatności za fakturę VAT między przedsiębiorcami. Nabywca nie wykonuje dwóch oddzielnych przelewów. Wybiera w bankowości elektronicznej specjalną opcję „przelew split payment” i podaje wymagane dane. Bank na tej podstawie automatycznie dzieli jedną płatność.
Kwota netto trafia na zwykły rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, natomiast kwota VAT zostaje zaksięgowana na jego rachunku VAT. Nie jest to konto urzędu skarbowego. Rachunek VAT należy do przedsiębiorcy, ale środki zgromadzone na nim mają ograniczone przeznaczenie.
Bank tworzy rachunek VAT automatycznie do firmowego rachunku rozliczeniowego prowadzonego w złotych. Sprzedawca nie musi podawać jego numeru na fakturze. Nabywca wskazuje rachunek firmowy kontrahenta, a bank sam przekazuje część VAT na właściwe subkonto.
Mechanizm służy zwiększeniu przejrzystości rozliczeń i ograniczeniu ryzyka wyłudzeń podatku. Nie stosuje się go przy transakcjach konsumenckich, płatnościach kartą lub gotówką ani do faktur bez wykazanej kwoty VAT, na przykład wystawionych przez podatnika zwolnionego z VAT.
Kiedy MPP jest obowiązkowy, a kiedy dobrowolny?
Obowiązek powstaje wtedy, gdy spełnione są jednocześnie określone warunki. Faktura musi dokumentować sprzedaż towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, a jej wartość brutto musi przekraczać 15 000 zł. Transakcja musi też odbywać się między podatnikami VAT w ramach działalności gospodarczej.
Załącznik nr 15 obejmuje między innymi wybrane paliwa, wyroby ze stali i metali, elektronikę, części samochodowe, odpady, surowce wtórne oraz usługi budowlane. Nie trzeba analizować całej listy z pamięci. Przy większych zakupach należy sprawdzić, czy konkretny towar lub usługa znajduje się w załączniku.
| Cecha | MPP obowiązkowy | MPP dobrowolny |
|---|---|---|
| Warunki | Towar lub usługa z załącznika nr 15 i faktura powyżej 15 000 zł brutto | Dowolna faktura VAT opłacana przez przedsiębiorcę |
| Limit kwotowy | Wartość brutto faktury przekracza 15 000 zł | Brak minimalnego limitu |
| Decyzja | Obowiązek wynika z przepisów, nabywca nie wybiera zwykłego przelewu | Decyzję podejmuje nabywca |
| Oznaczenie na fakturze | Sprzedawca powinien dodać adnotację „mechanizm podzielonej płatności” | Adnotacja nie jest wymagana tylko dlatego, że nabywca dobrowolnie wybiera MPP |
Jeżeli faktura przekracza 15 000 zł brutto i zawiera choć jedną pozycję z załącznika nr 15, obowiązkowy MPP dotyczy należności za towary lub usługi objęte tym załącznikiem. Nabywca powinien zastosować mechanizm także wtedy, gdy sprzedawca nie umieścił wymaganej adnotacji na fakturze. W przypadku dobrowolnego MPP można opłacać w ten sposób wybrane faktury, a pozostałe regulować zwykłym przelewem.
Jak wykonać przelew split payment?
Do zapłaty potrzebny jest firmowy rachunek rozliczeniowy w złotych oraz dostęp do bankowości, która obsługuje komunikat przelewu. Nie trzeba znać numeru rachunku VAT sprzedawcy ani wykonywać dwóch przelewów. Procedura wygląda następująco:
- Wybierz w bankowości elektronicznej opcję „przelew split payment” lub „komunikat przelewu”.
- Wskaż rachunek firmowy dostawcy i wpisz kwotę brutto płatności oraz kwotę VAT.
- Podaj numer faktury i NIP dostawcy, a następnie zatwierdź przelew.
Bank pobierze VAT w pierwszej kolejności z rachunku VAT nabywcy. Jeżeli nie ma na nim wystarczających środków, brakująca część zostanie pobrana z powiązanego rachunku firmowego. Na rachunku rozliczeniowym trzeba mieć środki pozwalające pokryć całą płatność.
MPP działa wyłącznie dla płatności w złotych realizowanych z rachunku firmowego. Przelew skierowany na rachunek osobisty kontrahenta może zostać odrzucony i zwrócony. Faktura pro forma również nie daje podstawy do zastosowania komunikatu przelewu, ponieważ nie jest fakturą w rozumieniu przepisów o VAT.
Na co można przeznaczyć środki z rachunku VAT?
Środki pozostają własnością przedsiębiorcy, ale nie można korzystać z nich tak swobodnie jak ze środków na rachunku bieżącym. Mogą służyć między innymi do:
- zapłaty VAT kontrahentowi w ramach kolejnego przelewu MPP,
- uregulowania VAT należnego wobec urzędu skarbowego,
- zapłaty podatków PIT, CIT i akcyzy oraz należności celnych,
- opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do ZUS.
Możliwe jest także przekazanie środków między własnymi rachunkami VAT. Jeżeli przedsiębiorca chce wykorzystać je na inne cele, może złożyć do urzędu skarbowego wniosek o ich uwolnienie na rachunek firmowy. Urząd ma co do zasady 60 dni na rozpatrzenie wniosku i może odmówić, między innymi przy zaległościach podatkowych lub uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań.
Korzyści i konsekwencje niestosowania MPP
Dobrowolne stosowanie mechanizmu może ograniczyć ryzyko związane z rozliczeniami VAT. Najważniejsze korzyści to:
- mniejsze ryzyko zakwestionowania należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta,
- możliwość uzyskania zwrotu VAT na rachunek VAT w przyspieszonym terminie 25 dni,
- ograniczenie wybranych konsekwencji związanych z zapłatą na rachunek spoza wykazu podatników VAT,
- brak dodatkowej sankcji VAT w zakresie kwot rozliczonych w MPP, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.
Brak obowiązkowego MPP może skutkować dodatkowym zobowiązaniem podatkowym w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi objęte mechanizmem. Nabywca może też utracić możliwość zaliczenia takiej płatności do kosztów uzyskania przychodów, a w określonych sytuacjach pojawia się ryzyko odpowiedzialności solidarnej za VAT sprzedawcy. Sprzedawca może natomiast ponieść konsekwencje za brak wymaganego oznaczenia na fakturze.
Zakres sankcji zależy od konkretnej transakcji, statusu stron i sposobu późniejszego rozliczenia podatku. Przy fakturach przekraczających limit, które obejmują towary lub usługi z załącznika nr 15, należy przed zleceniem płatności sprawdzić zarówno przedmiot sprzedaży, jak i rachunek kontrahenta.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani finansowej. Przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności mogą się zmieniać, dlatego w sprawach dotyczących konkretnej transakcji warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub sprawdzić aktualne informacje Ministerstwa Finansów.



