Mechanizm podzielonej płatności (MPP), czyli split payment, to sposób regulowania faktur, w którym kwota netto trafia na zwykły rachunek sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT. Płatność inicjuje nabywca, natomiast bank automatycznie dzieli przelew na podstawie specjalnego komunikatu przelewu.

Czym jest mechanizm podzielonej płatności?

MPP dotyczy płatności między przedsiębiorcami będącymi podatnikami VAT. Kupujący nie wykonuje dwóch osobnych przelewów i nie musi znać numeru rachunku VAT kontrahenta. W bankowości elektronicznej wybiera komunikat przelewu, wpisuje wymagane dane, a bank rozdziela całą kwotę.

Kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a kwota podatku VAT na przypisany do niego rachunek VAT. Bank tworzy rachunek VAT automatycznie do firmowego rachunku rozliczeniowego w banku lub rachunku imiennego w SKOK. Rachunek VAT i zgromadzone na nim pieniądze pozostają własnością przedsiębiorcy, ale można je wykorzystywać tylko w granicach określonych przepisami.

Kiedy MPP jest obowiązkowy?

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności występuje wtedy, gdy jednocześnie spełnione są ustawowe warunki. Dotyczy to transakcji B2B, w których sprzedawca i nabywca są podatnikami VAT, a płatność wynika z faktury zawierającej towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.

Kryterium Opis Uwagi
Wartość faktury Kwota należności ogółem przekracza 15 000 zł brutto. Liczy się wartość brutto całej faktury, a nie tylko pozycji wrażliwych.
Przedmiot sprzedaży Co najmniej jedna pozycja dotyczy towaru lub usługi z załącznika nr 15. Załącznik obejmuje między innymi stal, paliwa, elektronikę, odpady, części samochodowe i usługi budowlane.
Adnotacja na fakturze Sprzedawca umieszcza oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności”. Brak adnotacji nie zwalnia nabywcy z obowiązku, jeśli warunki ustawowe są spełnione.

Towary i usługi z załącznika nr 15 nazywa się często wrażliwymi, ponieważ ustawodawca uznał ich obrót za szczególnie narażony na nadużycia VAT. Przykładowe grupy obejmują:

  • wyroby ze stali, metali szlachetnych i metali kolorowych
  • paliwa, węgiel, odpady i surowce wtórne
  • komputery, telefony, dyski i inne urządzenia elektroniczne
  • części i akcesoria do samochodów oraz motocykli
  • wybrane usługi budowlane

Jeżeli faktura przekracza 15 000 zł brutto i zawiera choć jedną pozycję z załącznika nr 15, obowiązkowy MPP obejmuje należność za towary lub usługi wrażliwe. Pozostałą część można zapłacić w MPP dobrowolnie albo zwykłym przelewem. Pełną listę trzeba sprawdzać w aktualnym brzmieniu załącznika nr 15.

W pozostałych przypadkach MPP jest dobrowolny. Można go zastosować przy zapłacie faktury z VAT, nawet gdy jej wartość nie przekracza 15 000 zł albo nie obejmuje towarów z załącznika nr 15. Mechanizmu nie stosuje się przy płatności gotówką lub kartą, wobec konsumenta ani przy fakturze bez wykazanego VAT, na przykład wystawionej przez podatnika zwolnionego z VAT.

Jak wykonać przelew w MPP?

Przelew trzeba zlecić z rachunku firmowego prowadzonego w związku z działalnością. Przed wysłaniem płatności sprawdź rachunek kontrahenta w Białej liście podatników VAT. Rachunek osobisty, czyli ROR, nie obsługuje przelewów MPP. Procedura wygląda następująco:

  1. Sprawdź, czy rachunek odbiorcy jest rachunkiem firmowym i znajduje się w wykazie podatników VAT.
  2. W bankowości elektronicznej wybierz przelew w formule „mechanizm podzielonej płatności” albo „komunikat przelewu”.
  3. Wpisz kwotę brutto, kwotę VAT, numer faktury oraz NIP dostawcy.
  4. Zatwierdź jeden przelew, a bank automatycznie rozdzieli środki między rachunek rozliczeniowy i rachunek VAT odbiorcy.

Przy zaliczce w polu numeru faktury wpisuje się „zaliczka”. Jednym komunikatem przelewu można też opłacić kilka faktur jednego dostawcy, wystawionych w okresie od jednego dnia do jednego miesiąca. Wtedy podaje się okres płatności i łączną kwotę VAT wynikającą z tych faktur.

Korzyści i sankcje związane z MPP

Środki na rachunku VAT są mniej elastyczne niż pieniądze na rachunku podstawowym, ale stosowanie MPP może ograniczać ryzyko podatkowe. Najważniejsze korzyści to:

  • domniemanie dochowania należytej staranności w relacjach z kontrahentami
  • możliwość otrzymania zwrotu VAT na rachunek VAT w terminie 25 dni
  • ochrona środków na rachunku VAT przed większością egzekucji sądowych i administracyjnych
  • brak niektórych sankcji VAT i podwyższonych odsetek w sytuacjach określonych w ustawie
  • możliwość opłacania podatków oraz innych należności publicznoprawnych bez przenoszenia środków na rachunek podstawowy

Brak MPP w obowiązkowej transakcji może obciążyć obie strony. Sprzedawca, który nie umieści na fakturze wymaganej adnotacji, może zostać obciążony dodatkowym zobowiązaniem w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na towary lub usługi objęte MPP. W przypadku odpowiedzialności karnej skarbowej dla osoby fizycznej możliwa jest grzywna określana w stawkach dziennych, do 180 stawek.

Nabywca, który mimo obowiązku zapłaci zwykłym przelewem, może otrzymać dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30% właściwej kwoty VAT. Taka płatność może też zostać wyłączona z kosztów uzyskania przychodów. Przy odpowiedzialności karnej skarbowej grzywna może wynieść do 720 stawek dziennych. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi gdy sprzedawca prawidłowo rozliczy VAT albo nabywca zastosuje MPP mimo braku adnotacji na fakturze.

Na co można przeznaczyć środki z rachunku VAT?

Pieniądze zgromadzone na rachunku VAT nie są własnością urzędu skarbowego. Ich wykorzystanie jest jednak ograniczone do ustawowo wskazanych celów.

Zastosowanie Uwagi
Podatek VAT Można zapłacić należny VAT, w tym VAT od importu, oraz wybrane odsetki.
PIT i CIT Środki mogą służyć do zapłaty podatku dochodowego, zaliczek i określonych odsetek.
ZUS i KRUS Rachunek VAT może finansować składki na ubezpieczenia społeczne.
Akcyza i należności celne Dopuszczalne są także wskazane w przepisach płatności celne i akcyzowe.
Przelew na inny własny rachunek VAT Możliwe jest przenoszenie środków między własnymi rachunkami VAT na zasadach określonych w przepisach.
Uwolnienie środków Można złożyć do urzędu skarbowego wniosek o przekazanie pieniędzy na rachunek firmowy. Urząd ma co do zasady 60 dni na decyzję.

Po uzyskaniu zgody urzędu środki trafiają na rachunek rozliczeniowy i można korzystać z nich bez ograniczeń. Odmowa może nastąpić między innymi przy zaległościach podatkowych lub uzasadnionej obawie niewykonania zobowiązań.

Najprościej zapamiętać, że MPP jest obowiązkowy przy fakturze powyżej 15 000 zł brutto, gdy obejmuje ona towary lub usługi z załącznika nr 15. Nabywca wybiera komunikat przelewu, bank dzieli płatność, a sprzedawca odpowiada za prawidłowe oznaczenie faktury.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady podatkowej. Przy wątpliwościach dotyczących klasyfikacji towaru lub zastosowania załącznika nr 15 warto skonsultować się z doradcą podatkowym albo Krajową Informacją Skarbową.