Odroczona płatność to przesunięcie momentu zapłaty za towar lub usługę na późniejszy termin. W zakupach konsumenckich najczęściej oznacza usługę BNPL, czyli kredyt pozwalający zapłacić później. W relacjach firmowych jest zwykle kredytem kupieckim wynikającym z ustaleń między kontrahentami.
Czym jest odroczona płatność?
Mechanizm polega na rozdzieleniu chwili otrzymania towaru lub usługi od momentu wydania pieniędzy. Kupujący korzysta ze świadczenia od razu, ale reguluje należność w ustalonym terminie, na przykład po 30 dniach.
To samo określenie obejmuje jednak dwa różne rozwiązania. BNPL (Buy Now, Pay Later) jest produktem kredytowym dla konsumenta, natomiast odroczona płatność faktury w biznesie to najczęściej kredyt kupiecki udzielany przez sprzedawcę albo finansowany przez zewnętrzną instytucję. Różnią się strony umowy, sposób oceny ryzyka i regulacje prawne.
Jak działa odroczona płatność BNPL?
Przy zakupie konsument wybiera usługę „kup teraz, zapłać później”. Dostawca finansowania opłaca transakcję wobec sprzedawcy, a kupujący spłaca zobowiązanie w późniejszym terminie. Przed aktywacją usługi dostawca zwykle ocenia zdolność kredytową, korzystając między innymi z informacji z BIK lub BIG.
Przykładem jest BLIK Płacę Później. W ramach przyznanego indywidualnie limitu można zapłacić za zakup, a następnie uregulować należność w ciągu 30 dni. Limit dla tej usługi może wynosić maksymalnie 4000 zł, ale jego wysokość zależy od oceny kredytowej i warunków konkretnej umowy.
Spłata w terminie może oznaczać brak odsetek i kosztów, czyli RRSO 0% dla określonego wariantu i okresu. Nie oznacza to jednak, że usługa nie jest kredytem. Jeżeli zobowiązanie zostanie rozłożone na raty albo spłacone po terminie, mogą pojawić się odsetki lub inne koszty wskazane w dokumentach finansowania.
Przed użyciem BNPL trzeba uwzględnić najważniejsze korzyści i ryzyka:
- Płynność – zakup można opłacić później, bez natychmiastowego obciążenia rachunku.
- Czas na ocenę zamówienia – w niektórych usługach konsument może sprawdzić towar przed terminem spłaty.
- Wpływ na BIK – dostawca może przekazywać informacje o wykorzystaniu limitu i spłacie do Biura Informacji Kredytowej.
- Ryzyko zadłużenia – kilka odroczonych zakupów może stworzyć łączne zobowiązanie trudne do spłaty.
- Konsekwencje opóźnienia – brak zapłaty w terminie może oznaczać odsetki, koszty przewidziane w umowie i negatywny wpływ na historię kredytową.
Zwrot towaru nie zawsze automatycznie kończy zobowiązanie wobec finansującego. Zwykle sklep musi najpierw uznać zwrot i przekazać środki zgodnie z procedurą usługi. Do tego czasu należy sprawdzić, czy płatność nie zbliża się do terminu wymagalności.
Odroczony termin płatności faktury w B2B
W relacjach między firmami odroczenie jest najczęściej elementem umowy handlowej. Sprzedawca wystawia fakturę, przekazuje towar lub wykonuje usługę, a kupujący płaci po uzgodnionym czasie, na przykład 30 dni od dostawy lub wystawienia faktury. Taki mechanizm nazywa się kredytem kupieckim.
Termin powinien być jasno określony w umowie i na fakturze. Może wskazywać konkretną datę albo liczbę dni wraz z punktem początkowym. W systemie KSeF termin płatności jest jednym z danych faktury ustrukturyzowanej, dlatego powinien zostać zapisany precyzyjnie i zgodnie z przyjętymi ustaleniami.
Odroczenie nie oznacza anulowania należności. Sprzedawca nadal ma prawo do zapłaty, a nieuregulowana faktura pozostaje jego należnością do czasu wpływu środków. Przy braku zapłaty może skorzystać z instrumentów przewidzianych w przepisach, w tym z ulgi na złe długi, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.
Najważniejsze różnice między BNPL a kredytem kupieckim przedstawia tabela:
| Kryterium | BNPL – konsument | Kredyt kupiecki – B2B |
|---|---|---|
| Podmiot | Osoba prywatna i dostawca finansowania | Przedsiębiorcy, zwykle sprzedawca i nabywca |
| Cel | Odroczenie zapłaty za zakup konsumencki | Finansowanie zakupu towarów lub usług w obrocie gospodarczym |
| Weryfikacja | Ocena zdolności kredytowej, często z użyciem BIK lub BIG | Negocjacje handlowe, ocena kontrahenta albo decyzja zewnętrznego finansującego |
| Raportowanie do BIK | Możliwe, zgodnie z zasadami usługi i umową kredytową | Zależy od zastosowanego finansowania, nie od samej faktury jako takiej |
| Podstawa prawna | Przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego i umowa z dostawcą | Umowa między kontrahentami oraz ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych |
| Brak spłaty | Odsetki, koszty przewidziane w umowie i możliwe pogorszenie historii kredytowej | Odsetki za opóźnienie, działania windykacyjne i konsekwencje podatkowe lub płynnościowe |
Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych ogranicza swobodę ustalania bardzo długich terminów. W szczególności duży przedsiębiorca, który jest dłużnikiem małego lub średniego przedsiębiorcy, co do zasady nie może narzucić terminu płatności dłuższego niż 60 dni. Przepisy przewidują też szczególne zasady dla podmiotów publicznych i leczniczych.
W praktyce dłuższy termin może być dopuszczalny w innych relacjach, ale nie powinien prowadzić do rażącego pokrzywdzenia wierzyciela. Dla sprzedawcy odroczenie oznacza bowiem finansowanie kontrahenta własnymi środkami, co może ograniczać płynność firmy.
Odroczenie płatności należności celnych
Odroczenie może dotyczyć także należności celnych przy imporcie. Na zasadach określonych w Unijnym Kodeksie Celnym importer może uzyskać pozwolenie na późniejszą zapłatę należności powstałych w związku ze zgłoszeniem celnym. Zwykle wymagane jest ustanowienie zabezpieczenia długu celnego.
Termin odroczenia wynosi zasadniczo 30 dni, a w określonych przypadkach może sięgać 45 dni. To ułatwienie dotyczy należności celnych, nie zaś automatycznie podatków związanych z importem. Wymaga zgody właściwego organu celnego i spełnienia warunków określonych w przepisach.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: przy BNPL konsument korzysta z produktu kredytowego i spłaca finansowanie, a przy kredycie kupieckim firma otrzymuje czas na zapłatę ustalony z kontrahentem. W obu przypadkach odroczenie nie usuwa obowiązku zapłaty, dlatego przed transakcją trzeba sprawdzić termin, koszty i konsekwencje opóźnienia.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.



