W Polsce limit płatności gotówką wynosi 15 000 zł brutto, ale dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami. Konsument może obecnie zapłacić przedsiębiorcy gotówką niezależnie od kwoty, ponieważ przepisy nie ustanawiają dla niego ogólnego limitu.

Płatności gotówką B2B i B2C – najważniejsze różnice

Kryterium Transakcje B2B – firma z firmą Transakcje B2C – firma z konsumentem
Limit 15 000 zł brutto jednorazowej wartości transakcji Brak ustawowego limitu dla konsumenta
Podstawa prawna Art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców Brak przepisu wprowadzającego ogólny limit dla tej relacji
Skutek przekroczenia Zapłata powinna nastąpić za pośrednictwem rachunku płatniczego, a gotówkowy wydatek może zostać wyłączony z kosztów uzyskania przychodu Sam fakt zapłaty gotówką nie powoduje utraty prawa do rozliczenia zakupu przez konsumenta

Limit B2B obejmuje przedsiębiorców rozliczających transakcje związane z działalnością gospodarczą. Dotyczy między innymi jednoosobowych działalności gospodarczych, spółek handlowych, wspólników spółki cywilnej oraz określonych oddziałów przedsiębiorców.

Co oznacza jednorazowa wartość transakcji?

Próg 15 000 zł odnosi się do całej wartości transakcji, a nie do pojedynczej wpłaty. Znaczenie ma suma zobowiązania wynikającego z umowy dotyczącej odpłatnej dostawy towarów albo świadczenia usług. Jeżeli umowa opiewa na 18 000 zł brutto, przedsiębiorca nie może rozliczyć jej gotówką tylko dlatego, że zapłaci na przykład trzy razy po 6000 zł.

W transakcjach przekraczających limit płatność trzeba przeprowadzić za pośrednictwem rachunku płatniczego. Może to być rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo określony instrument pośredniczący w przekazaniu środków. Przy cenie określonej w walucie obcej równowartość limitu ustala się według kursu walut NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Podział płatności na raty, zaliczki lub kilka faktur nie zmienia wartości jednej transakcji, jeżeli wszystkie wpłaty wynikają z tego samego zobowiązania.

Inaczej może być w przypadku rzeczywiście odrębnych umów i niezależnych zobowiązań. Przy złożonych relacjach handlowych decydujące znaczenie ma ich rzeczywisty charakter, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować dokumentację z księgowym lub doradcą podatkowym.

Jakie są skutki przekroczenia limitu przez firmę?

Przedsiębiorca, który zapłaci kontrahentowi gotówką mimo przekroczenia limitu, nie może zaliczyć takiego wydatku do kosztów uzyskania przychodu. Zasada dotyczy rozliczeń w PIT i CIT. Wyłączeniu podlega cała kwota zapłacona z pominięciem rachunku płatniczego, a nie tylko część przekraczająca 15 000 zł.

W praktyce oznacza to konieczność nieuwzględnienia wydatku w kosztach albo skorygowania rozliczenia, jeżeli został już ujęty w księgach. Skutkiem może być zwiększenie dochodu do opodatkowania. Sama faktura nie zastępuje dowodu prawidłowej formy zapłaty.

Przy płatności powyżej limitu na rachunek kontrahenta będącego czynnym podatnikiem VAT przedsiębiorca powinien także zweryfikować numer rachunku na białej liście podatników VAT. To odrębny obowiązek związany z rozliczeniami firmowymi.

Przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę przede wszystkim na następujące skutki:

  • Brak kosztu podatkowego – wydatek zapłacony gotówką z naruszeniem limitu nie pomniejsza przychodu w rozliczeniu PIT lub CIT.
  • Wyłączenie całej zapłaconej kwoty – sankcja nie ogranicza się do nadwyżki ponad 15 000 zł.
  • Konieczność korekty rozliczeń – jeżeli wydatek został wcześniej ujęty w kosztach, może być potrzebne jego wycofanie.
  • Ryzyko problemów z dokumentacją – firma powinna móc wykazać, jak i kiedy uregulowała zobowiązanie.

Czy limit obejmuje płatności konsumenta?

Nie. Konsument, czyli osoba fizyczna kupująca prywatnie, może obecnie zapłacić przedsiębiorcy gotówką także wtedy, gdy cena przekracza 15 000 zł. Ten limit nie dotyczy relacji B2C. Nie obejmuje również zwykłych transakcji między osobami prywatnymi.

Brak ustawowego limitu nie oznacza jednak, że sprzedawca zawsze musi przyjąć gotówkę. W sprzedaży internetowej, w punkcie samoobsługowym albo w przypadku postanowień umowy przedsiębiorca może przewidzieć określoną formę zapłaty. O sposobie płatności warto poinformować klienta przed zawarciem umowy.

Czy limit płatności gotówką zmieni się w przyszłości?

Rozporządzenie UE 2024/1624 przewiduje wprowadzenie od 10 lipca 2027 roku unijnego limitu płatności gotówkowych wynoszącego 10 000 euro. Regulacja ma objąć także transakcje z udziałem konsumentów, a państwa członkowskie nadal mogą ustanawiać limity niższe. Ostateczne zasady stosowane w Polsce będą zależeć od obowiązujących wówczas przepisów krajowych.

Na dziś przy transakcji firmowej powyżej 15 000 zł brutto wybierz rachunek płatniczy, nawet jeśli kontrahent zgadza się na przyjęcie gotówki. Przy zakupie prywatnym ustawowego limitu nie ma, ale warunki przyjęcia zapłaty mogą wynikać z umowy lub regulaminu sprzedawcy.


Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.