Płatności ONW to coroczne wsparcie dla rolników gospodarujących na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Rekompensują trudniejsze warunki prowadzenia produkcji rolnej i są wypłacane do hektara kwalifikujących się użytków rolnych, a nie do całego gospodarstwa jako jednej powierzchni.

Czym są płatności ONW?

Skrót ONW oznacza obszary z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami. Chodzi między innymi o tereny górskie, podgórskie oraz obszary, na których warunki przyrodnicze utrudniają prowadzenie działalności rolniczej.

Płatność ONW nie jest dopłatą do konkretnej uprawy ani premią za wielkość produkcji. Ma częściowo wyrównać rolnikowi trudniejsze warunki gospodarowania. Jej wysokość zależy od typu i strefy ONW, a w wybranych obszarach także od obsady zwierząt. Zasady wsparcia określa między innymi Plan Strategiczny dla WPR na lata 2023–2027.

Kto może otrzymać płatność ONW?

O wsparcie może ubiegać się rolnik aktywny zawodowo, który prowadzi działalność rolniczą i ma prawo do użytkowania gruntów zgłoszonych we wniosku. Podstawą może być własność, dzierżawa albo inne skuteczne ustalenie prawa do użytkowania gruntu.

Najważniejsze warunki przyznania płatności są następujące:

  • Status aktywnego rolnika – wnioskodawca musi faktycznie prowadzić działalność rolniczą i spełniać warunki wymagane dla podstawowego wsparcia dochodów.
  • Co najmniej 1 ha użytków rolnych na obszarze ONW – liczy się suma kwalifikujących się użytków rolnych położonych na obszarze objętym wsparciem.
  • Minimalna powierzchnia działki rolnej 0,1 ha – mniejsze działki nie są obejmowane tą płatnością.
  • Posiadanie gruntów w dniu 31 maja roku, w którym składany jest wniosek.
  • Zgłoszenie działek we wniosku – płatność obejmuje tylko grunty położone w granicach obszaru ONW i spełniające wymogi kwalifikowalności.

W przypadku współposiadania gruntów płatność może otrzymać ten współposiadacz, na którego pozostali wyrazili zgodę. Zgoda nie jest potrzebna, gdy miałaby pochodzić od małżonka wnioskodawcy.

Stawki płatności ONW i degresywność

Stawki są ustalane za hektar użytków rolnych i różnią się w zależności od typu obszaru. W przypadku terenów górskich i części obszarów podgórskich wyższa kwota jest związana z posiadaniem zwierząt w wymaganej obsadzie.

Typ obszaru ONW Stawka podstawowa
ONW z ograniczeniami naturalnymi, strefa I 179 zł/ha
ONW z ograniczeniami naturalnymi, strefa II 264 zł/ha
ONW specyficzne, strefa I 179 zł/ha
ONW specyficzne, strefa II 264 zł/ha
ONW specyficzne, strefa II, z co najmniej 50% użytków rolnych powyżej 350 m n.p.m. i wymaganą obsadą zwierząt 550 zł/ha
ONW górskie 450 zł/ha
ONW górskie z wymaganą obsadą zwierząt 750 zł/ha

Na całej powierzchni nie zawsze obowiązuje pełna stawka. Płatność ONW podlega degresywności, czyli zmniejszeniu dla kolejnych przedziałów powierzchni. Maksymalny limit powierzchni objętej pomocą wynosi 75 ha.

Powierzchnia użytków rolnych ONW Wypłacana część stawki
Do 25 ha 100%
Powyżej 25 ha do 50 ha 50%
Powyżej 50 ha do 75 ha 25%
Powyżej 75 ha Brak płatności

Przykładowo rolnik mający 40 ha kwalifikujących się gruntów nie otrzymuje pełnej stawki za cały areał. Pierwsze 25 ha rozlicza się według 100% stawki, a kolejne 15 ha według 50%. Jeżeli gospodarstwo obejmuje kilka typów ONW, kwotę ustala się z uwzględnieniem stawek, zaczynając od powierzchni z najwyższą stawką.

Jak obsada zwierząt wpływa na wysokość płatności?

Wyższa stawka dotyczy wybranych obszarów podgórskich i górskich. Warunkiem jest posiadanie zwierząt w liczbie odpowiadającej co najmniej 0,5 DJP na hektar wszystkich użytków rolnych będących w posiadaniu rolnika. DJP, czyli duża jednostka przeliczeniowa, oblicza się na podstawie liczby zwierząt i przypisanych im współczynników.

Do wyliczenia obsady mogą być uwzględnione następujące gatunki:

  • alpaki
  • bydło domowe i bawoły domowe
  • daniele i jelenie szlachetne
  • gęsi
  • kozy i owce
  • lamy
  • muły i osły
  • konie

Dane o zwierzętach są weryfikowane na podstawie zgłoszeń w komputerowej bazie IRZ. Przy obliczaniu średniego stanu bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane w okresie referencyjnym określonym dla danego roku. W materiałach dotyczących zasad z 2023 roku wskazano okres od 1 kwietnia do 30 września 2023 roku, natomiast przy składaniu wniosku trzeba sprawdzić termin obowiązujący dla konkretnego roku.

Obsadę może spełniać także małżonek rolnika. W takim przypadku potrzebna jest jego pisemna zgoda na przyznanie płatności z uwzględnieniem posiadanych przez niego zwierząt. Podobna zasada może mieć zastosowanie, gdy rolnik spełnia warunki dotyczące zwierząt w ramach rolnictwa ekologicznego.

Jak eWniosekPlus określa obszar ONW?

W systemie eWniosekPlus odpowiedni typ i strefa ONW są automatycznie przypisywane do deklarowanych działek, jeżeli działki znajdują się na obszarze objętym wsparciem. Aplikacja wskazuje również powierzchnię, która może kwalifikować się do płatności.

Rolnik powinien jednak sprawdzić dane przed wysłaniem wniosku. Wątpliwości dotyczące granicy obszaru, powierzchni albo rodzaju strefy najlepiej wyjaśnić z właściwym biurem ARiMR, zwłaszcza gdy działka leży na granicy kilku obszarów.

Jak spółdzielnie rozliczają płatności ONW?

W przypadku spółdzielni produkcji rolnej albo spółdzielni rolników maksymalne limity powierzchniowe mogą zostać ustalone jako iloczyn zwykłego limitu i liczby członków spółdzielni. Rozwiązanie wymaga wskazania liczby członków we wniosku.

Spółdzielnia musi także poddać się badaniu lustracyjnemu w ciągu trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku. Do dokumentów dołącza się oświadczenie o liczbie członków oraz potwierdzenie przeprowadzenia lub odbycia takiego badania.

Jak potwierdzić status aktywnego rolnika?

Status aktywnego rolnika jest jednym z ogólnych warunków otrzymania płatności ONW. W kolejnych zmianach przepisów przewidywano szerszy katalog dowodów potwierdzających faktyczne prowadzenie działalności rolniczej. Mogą to być między innymi dokumenty związane z zakupem środków do produkcji, sprzedażą płodów rolnych, dzierżawą lub usługami wykonywanymi w gospodarstwie.

Przykładowe dokumenty potwierdzające aktywność rolniczą obejmują:

  • faktury za nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny lub rozmnożeniowy
  • faktury za usługi i zabiegi agrotechniczne
  • faktury lub inne dowody sprzedaży produktów rolnych
  • dowody opłacenia czynszu dzierżawnego albo pracy najemnej
  • umowy kontraktacji lub umowy dostawy

Uwaga ekspercka: katalog dokumentów i sposób automatycznego potwierdzania aktywności mogą zależeć od aktualnych przepisów. Stawki oraz okresy referencyjne dla zwierząt również należy sprawdzać dla konkretnego roku składania wniosku, ponieważ są to informacje podlegające zmianom.

Najważniejsza zasada jest prosta: płatność ONW otrzymuje aktywny rolnik za kwalifikujące się hektary położone na obszarze ONW. Ostateczna kwota zależy od typu strefy, powierzchni objętej degresywnością oraz – przy wyższych stawkach górskich i podgórskich – od potwierdzonej obsady zwierząt.


Artykuł ma charakter informacyjny. Przed złożeniem wniosku należy sprawdzić aktualne przepisy, komunikaty ARiMR oraz stawki obowiązujące w danym roku.