Termin płatności to ustalona data graniczna, do której pieniądze powinny wpłynąć na konto wierzyciela za dostarczony towar lub wykonaną usługę. Nie chodzi więc tylko o dzień zlecenia przelewu. Przekroczenie tej daty może oznaczać opóźnienie, naliczanie odsetek i rozpoczęcie działań windykacyjnych.
Co to jest termin płatności?
Termin płatności wynika najczęściej z umowy, zamówienia albo faktury. Określa, do kiedy dłużnik powinien uregulować należność. Strony mogą wskazać konkretną datę, na przykład 30 czerwca, albo ustalić liczbę dni, na przykład 30 dni od doręczenia faktury lub wykonania usługi.
W praktyce termin płatności wyznacza czas, w którym nabywca może dobrowolnie spełnić swoje zobowiązanie bez negatywnych konsekwencji. Dla sprzedawcy jest natomiast ważnym elementem planowania przepływów pieniężnych. Trzeba przy tym pamiętać, że co do zasady liczy się dzień uznania rachunku wierzyciela, a nie samo zlecenie przelewu przez kontrahenta.
Termin płatności a termin wymagalności – jaka jest różnica?
Terminy te są ze sobą powiązane, ale nie oznaczają tego samego. Termin płatności wskazuje, do kiedy zobowiązanie powinno zostać wykonane. Termin wymagalności określa moment, od którego wierzyciel może skutecznie żądać zapłaty i dochodzić roszczenia.
Jeżeli płatność nie wpłynie do końca ustalonego terminu, następnego dnia dłużnik może znajdować się w opóźnieniu. Od tego momentu wierzyciel może naliczać odsetki za opóźnienie oraz podjąć działania windykacyjne. W transakcjach handlowych uprawnienie do odsetek może wynikać także z przepisów szczególnych, gdy strony ustaliły zbyt długi termin albo nie określiły go w umowie.
Przykładowo, jeśli faktura ma termin płatności 15 maja, zapłata zaksięgowana 15 maja jest co do zasady terminowa. Wpływ środków 16 maja może już oznaczać opóźnienie. Samo zlecenie przelewu 15 maja nie zawsze wystarczy, jeśli pieniądze dotrą do wierzyciela później.
Jakie są maksymalne terminy płatności w transakcjach handlowych?
W obrocie między przedsiębiorcami swoboda ustalania terminu płatności jest ograniczona przez ustawę o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Przepisy mają ograniczać zatory płatnicze i chronić wierzycieli, zwłaszcza mniejsze firmy.
| Dłużnik | Wierzyciel | Maksymalny termin |
|---|---|---|
| Podmiot publiczny, który nie jest podmiotem leczniczym | Przedsiębiorca lub inny wierzyciel objęty transakcją handlową | 30 dni |
| Podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym | Przedsiębiorca lub inny wierzyciel objęty transakcją handlową | 60 dni |
| Podmiot prywatny | Przedsiębiorca, w tym mikro-, mały lub średni przedsiębiorca | Co do zasady 60 dni |
W relacjach między podmiotami prywatnymi dłuższy termin może być dopuszczalny w określonych warunkach. W szczególności wierzycielem nie powinien być mikro-, mały albo średni przedsiębiorca, a wydłużenie nie może być wobec niego rażąco nieuczciwe. Ocena zależy od okoliczności konkretnej transakcji.
Jeżeli strony ustaliły płatność w częściach, ograniczenia mogą dotyczyć każdej części świadczenia. Samo wpisanie bardzo odległej daty na fakturze nie zawsze przesądza więc o zgodności terminu z ustawą.
Jak obliczyć termin płatności?
Punkt początkowy zależy od umowy i rodzaju transakcji. W wielu przypadkach termin liczy się od doręczenia faktury lub rachunku potwierdzającego dostawę towaru albo wykonanie usługi. Jeśli strony nie ustaliły terminu, znaczenie mogą mieć także dzień spełnienia świadczenia oraz przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom.
Przy liczeniu terminu trzeba uwzględnić następujące zasady:
- Termin określony w dniach liczy się według liczby wskazanej w umowie, z uwzględnieniem zdarzenia, od którego termin zaczyna biec.
- Termin oznaczony w miesiącach kończy się w dniu odpowiadającym datą początkowemu dniowi terminu, a gdy takiego dnia nie ma – w ostatnim dniu miesiąca.
- Jeżeli koniec terminu przypada w sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia, który nie jest sobotą ani dniem wolnym od pracy.
- Gdy umowa przewiduje badanie towaru lub usługi, a takie badanie jest dopuszczalne, początek liczenia może być związany z zakończeniem badania.
Brak terminu na fakturze nie oznacza automatycznie braku obowiązku zapłaty. W pierwszej kolejności trzeba sprawdzić umowę lub zamówienie. Jeśli również tam nie wskazano daty, zastosowanie mogą mieć przepisy nakazujące zapłatę po wezwaniu albo przewidujące ustawowy sposób obliczenia terminu.
Co zrobić, gdy termin płatności minął?
Brak wpłaty wymaga szybkiej reakcji, ale nie każda sytuacja od razu wymaga pozwu. Najczęściej postępowanie przebiega w kilku etapach:
- Sprawdź, czy termin został prawidłowo obliczony i czy płatność nie wpłynęła na inny rachunek.
- Wyślij przypomnienie z numerem faktury, kwotą i wskazaniem upływu terminu.
- Jeśli przypomnienie nie zadziała, skieruj formalne wezwanie do zapłaty, wskazując dodatkowy termin oraz możliwe konsekwencje.
- Nalicz odsetki za opóźnienie i rozważ dochodzenie rekompensaty za koszty odzyskiwania należności.
Rekompensata ma charakter ryczałtowy i co do zasady nie wymaga wykazywania faktycznie poniesionych kosztów windykacji. Jej wysokość zależy od wartości świadczenia pieniężnego i wynosi 40, 70 albo 100 euro. Gdy dłużnik nadal nie płaci, wierzyciel może dochodzić należności w postępowaniu sądowym, w tym w postępowaniu nakazowym, jeżeli spełnione są wymagane warunki.
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch momentów: termin płatności daje czas na dobrowolną zapłatę, a jego upływ otwiera drogę do naliczania odsetek i dochodzenia należności. Dlatego data na fakturze powinna być zgodna z umową, jasno obliczona i monitorowana aż do wpływu pieniędzy na rachunek.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego terminu płatności lub dochodzenia należności warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.



